Pierwsza inform o kat podalo radio woln eur. Informowano o wzmozonej radioaktywnosci, rejestrowanej przez szwedzkie reaktory. Szwedzi ustalili, iz awaria nast na Ukrainie (po 2 dniach). Satelity zarejestrowaly pozar w czarnobylu. Pierwsza chmura przeszla wzdloz granic polski. Pyly wedrowaly w atmosferze na wys ok 300-500 m. W okolicach Odleza-Bochni zarejestrowano w pierwszych dniach wzmozona radioaktywnosc. Reaktor typu RBMK. 1680 pretow paliwowych. 190t uranu w postaci dwutlenku uranu. Grafit byl moderatorem. Woda spowalniala neutrony oraz 'odbierala' cieplo. Woda dostarczana byla do kazdego zestawu (7000t/h). Brak obudowy. Jeden obieg wody - bezposrednio chlodziwo reaktora napedzala turbiny. W reaktorach wodnych wzrost temp spowoduje spowolnienie reakcji - para jest gorszym modertorem. Reaktor pracowal od 2 lat bez przerwy. Katastrofa nastapila w czasie pierwszej proby konserwacji. Reaktor przez 12 h pracowal o zmniejszonej mocy (do 23). Po zmniejszeniu wydajnosci reaktora trudno jest przywrocic jego poprzednia sprawnosc, ze wzgledu na nadmiar ksenonu 135-produktu rozszczepienia. Po wylaczeniu moc spadla do 30 MW - reaktor mial 5% mocy dzieki rozszczepieniu radioaktywnych czastek. Po jednym dniu moc spadal do ok 1%, Operator podniosl moc reaktora do 200MW (wart ta osiagnal o 1:23), celem wykonania eksperymentu. Do rdzenia wprowadzono wszystkie prety awaryjne. Pierwszy wybuch zwiazany byl z przegrzaniem sie reaktoraa, przy wysokiej temp woda wybucha w kontakcie z cyrkonem (wydziela sie wodor), Dach sie otworzyl. Do atmosfery dostalo sie ok 4% subst radioaktywnych. 12*10do18Bq. W Warszawie zanotowano ok 30 Bq/m3. Przyczyna awarii byly glownie bledy operatora. Brak ujemnego sprzezenia zwrotnego. Opady radioaktywne spadaly glownie z deszczem. W Pl zanotowano 70Bq/m2, Najbardziej skazonym terenem byl w Pl obszar poludniowej opolszczyzny. Pomiaru dokonano na probkach gleby uzyskanych od nadlesnictw z calego kraju. W reaktorze 106ruten rozpada sie polowicznie po 368 dniach, a 103ruten po 39 dniach. Na podst stosunku jednego izotopu rutenu do drugiego mozemy okreslic czas pracy reaktora.
W przyrodzie reaktor istnial 1,8 mln lat temu. Niektore probki z Oklo posiadaly nawet mniej, niz 0,4% uranu235 w rudzie uranu. Zloza uranu byly zubozono. Zaobserwowano nadmiar neodymu (pierwiastka powst w czasie reakcji jadrowych).
Okazalo sie, iz buty maja taki poziom radioaktywnosci, jak probki uzywane w laboratoriach. Wysoce radioaktywne byly spodnie red. Wicherka - komentatora wyscigow kolarskich. Bardziej napromieniowane byly rowniez buty na koturnie. W Pl zastosowano plyn Lugola - tarczyca przestala absorbowac jod, dzieki duzej dawce podanego pierwiastka. Jedynym efektem w ciagu 10 lat zaobserwowanym w 3 najbardziej skazonych krajach byla wzmozonosc zachorowalnosci na raka tarczycy. W 86 roku ok 5% skazenia gleby pochodzilo z probnych wybuchow jadrowych. Konserwacja prentow polega na wyciagnieciu prenta i przelozenia na pol roku do basenu, celem rozpadu jader krotkozyjacych. Ok 40 osob zmarlo bezposrednio w wyniku choroby popromiennej. Nie zaobserwowano wzmozonej zachorowalnosci na bialaczke (na ktora cierpialy ofiary wybuchu bomby jadrowej w Japonii..
NKF mial w tradycji wyjazdy do reaktora w Swierku.
Zona - strefa o promieniu ok 30 km, wyludniona. Elektrownie wybudowano obok Czarnobyla, reaktor znajdowal sie w miescie Prypec, zbudowanym specjalnie dla pracownikow elektrowni. Slawutycz - miasto do ktorego wysiedlono procownikow po awarii, zbudowane od podstaw do tego celu. Najwieksze skazenie poszlo na Prypec. Stroj promieniowal bardziej, niz otoczenie (szczegolnie gumiaki). W czasie wyjazdu panowala piekna pogoda. W drodze nie zanotowano wiekszego skazenia. Na drodze z Czarnobyla do Prypeciu znajduje sie pomnik ofiar Czarnobyla. Najwiekszym zagrozeniem byly pyly - radioaktywne czastki mogly sie dostac do pluc. Czarnobyl mial miec docelowo 6 blokow. Awaria nastapila w bloku 4. Wstrzymano przez to budowe bloku 5. Zaraz po awarii zbudowano sarkofag z betonu i olowiu. Nie byl on specjalnie projektowany - liczyl sie czas. Po pewnym czasie zaczal sie rozpadac - skonstruowano kratownice wspierajace. Najwieksze skazenie zarejestrowano w tzw. czerwobym lesie. Prypec - modelowe miasto komunistyczne. W centrum znalazl sie plac Lenina.
pripyat.com
26 kwietnia w nocy. Ewakuacje przeprowadzono do 16 kolejnego dnia. Ludziom powiedziano, iz beda ewakuowani na 3 dni. Zostawili oni po sobie jedzenie. Liczne kontrasty - drzewa wyrastajace z blokow. Do najwyzszego budynku wbiegli ludzie w noc awarii, by podziwiac lune. Na scianach budynkow umieszczono grafitii - np symbolizujace cienie ofiar. Ogromne ilosci ludzi szabrowaly opuszczone tereny. "Prypec - miasto w cieniu elektrowni". Oko Moskwy - dwie lub trzy anteny sluzace do zaklocania sygnalow radiowych lub tez wykrywania nadlatujacych rakiet. Umiejscowiono je specjalnie blisko reaktora, by ewentualny agresor musial liczyc sie z ryzykiem zniszczenia elektrowni w razie antaku na systemy antenowe. 4 dni po awarii mialo zostac otwarty plac zabaw. Samochodziki dzieciece odznaczaly sie stosunkowo wysokim poziomem promieniowania. Obawiano sie goracych drobin - napromieniowanych czastek pylu, ktore mogly dostac sie do pluc. NKF ukradl podrecznik do fizyki [zbior zadan] z opuszczonej szkoly. Znajduje sie ona w biblioteczce Kola. Pokrywa reaktora zastala wyrzucona do gory. Blok 3, sasiadujacy z 4, pracowal do 2000 roku. Wyjazd z Zony obwarowany jest koniecznoscia dokonania kontroli osobistej przy uzyciu [przestarzalych] dozymetrow. Kijow znajduje sie ok 100km od miejsca katastrofy.
Badania skazenia w rejonie reaktora
Krzysztof Smigielski, Maciej Trzebinski
Metoda pomiaru: dozymetr osobisty. Pomiary zapisywano na dyktafon - 4 h zapisu, wraz z wykladem Julii. Notowano rowniez odleglosc od reaktora 4. Czesc uczestnikow posiadalo dozymetry chemiczne.
Sivert - jednostka dawki rownowaznej prom jonizujacego.
Grej - jednostk. dawki pochlonietej.
Dawka jednorazowa - 0,1-0,5Sv - zwiekszenie ryzyka zachorowania na raka.
1 Sv - nudnosci
10Sv - smierc.
0.04 - mSv przeswietlenie klatki piersiowej
Czarnobyl - 0 (3,5mSv)
skazenie
1mikroGy - 5298
reakt or 5i6 - 1-2 mikroGy/h powietrze
1 - asfalt
2-3 ziemia
3.5 pobocze
1203m - 1 powietrze
3 pobocze, 0,5
5-7 pobocze
550 m- 3poczatek
12 - srednio
14 - max w piku
czerwony las; 1611 m
3-4 glowa
3,5 pas
4 buty
5 gleba
Drzewa zmienily kolor na czerwony. Czerwonym lasem nazywamy obszar odlegly o ok 10 km od reaktora.
3442m
1-2 gruz
4 trawa
5-6 schody
10-12 mech
miastecko zabaw 3696 - 343
1-2 powietrze
2 studzienki
16 drzewa przy karuzeli
40 mech przy autodromie
20beta, gamma
0 szkola, zostala odrazu zamknieta szczelnie po katastrofie
50 m
8 przed wjazdem
10-12 w samochodzie
14-18 w powietrzu
22 max pik w powietrzu
Czas przebywania w strefie: 4 h
max skazenie: 40
max skazenie w powietrzu: 20
max dawka przyjeta: 88-160
wyniki pomiarow dozymetrycznych: 110-130
dozymetry chemiczne: 120
Kazdy instytut fizyki jadrowej musi miec atestowany dozymetr.
Gorne oszac dawk pochl. po kalibracji : 109-180
Wyprawa do Czarnobyla uznana byla bezpieczna dla uczestnikow. Wieksze dawki mozna otrzymac w czasie badan lekarskich. Bezpieczniejsze jest jednak otrzymanie tej samej dawki, rozlozonej w czasie, niz np podczas krotkiego badania.
10000 dawka uzyskana dzieki probkom z FAIF UJ.
Badania na synchrotronie - 20, pomiarow dokonuje sie przez 10h
IAEA -The Czarnobyl forum
Stosunek polakow do budowy elektrowni jadrowej w kraju.
60% respondentow opowiedzialo sie za, 30% raczej tak, 10% zdecydowanie nie, 10% wstrzymalo sie od odpowiedzi.
Za bud elektrowni jadrowej - polowa, polowa za weglowa. Mieszkancy duzych miast (nawet 80%) woleliby elektrownie jadrowe w promieniu 30 km od miejsca zamieszkania.
Wyjazd zorg. dzieki biurze podrozy. 50 USD za przelew.
Dla 11 osob - 740USD. Transport - pociagiem. Koszt- ok 200 zl na osobe, bez dofinansowania - ok 700 zl/osobe.
W Zonie nie zaobserwowano zmian w srodowisku zwierzecym.
Pod reaktor wstrzykiwano ciekly azot, by ochlodzic reaktor. Budowe sarkofagu ukonczono 30 listopada. Obecnie temp. w srodku sarkofagu przekracza 40 zl. Kazdy kraj skladajacy sie na budowe nowego sarkofagu ma swoj czujnik w srodku reaktora. Stary sarkofag jest w zlym stanie - dziury umozliwiaja gniezdzenie sie ptakow. Najdluzej pracowal reaktor nr 3 - sasiadujacy z 4, majacy z nim wspolny komin. Pracownik (30. letni) 3. sarkofagu zapytany o to, czy sie nie boi pracy w takim srodowisku, stwierdzil, iz otrzymuje dobre place, po czym wyciagnal sztuczna szczeke. Podobny eksperyment, jak ten ktory doprowadzil do kat. w Czarnobylu, wykonano juz wczesniej w ZSRR.
