Kol. Dajana Olech zaprezentowała przed gronem Naukowego Koła Studentów Astronomii UJ seminarium na temat "głośnych radiowo" ciał niebieskich.
Rozwrzeszczane_dzieci_kosmosu.pdf
Rozwrzeszczane_dzieci_kosmosu
poniedziałek, 23 stycznia 2012
sobota, 19 listopada 2011
Bartłomiej Dębski "Planety pozasłoneczne"
17 listopada Kol. Bartłomiej Dębski wygłosił seminarium Naukowego Koła Studentów Astronomii UJ na temat planet spoza Układu Słonecznego. Dzięki uprzejmości Prelegenta zamieszczam ją poniżej.
Planety_pozasloneczne_2011-11-17.pdf
Planety_pozasloneczne_2011-11-17
Planety_pozasloneczne_2011-11-17.pdf
Planety_pozasloneczne_2011-11-17
środa, 8 grudnia 2010
Stanisław Świerczyński "Najjaśniejsze gwiazdy zmienne"
8 grudnia 2010 w sali klubu Regulus wysłuchać można było prezentacji poświęconej amatorskim obserwacjom gwiazd zmiennych fizycznie.
Dzięki uprzejmości Prelegenta - Pana Stanisława Świerczyńskiego zamieszczam konspekt w postaci Jego prezentacji.
Najjasniejsze-gwiazdy-zmienne.pdf
Najjasniejsze gwiazdy zmienne
Dzięki uprzejmości Prelegenta - Pana Stanisława Świerczyńskiego zamieszczam konspekt w postaci Jego prezentacji.
Najjasniejsze-gwiazdy-zmienne.pdf
Najjasniejsze gwiazdy zmienne
piątek, 26 listopada 2010
dr Sławomir Stachniewicz "Ewolucja gwiazd"
Odczyt w klubie astronomicznym "Regulus" 24 XI 2010.
Modele ewolucji gwiazd pozwalają wyznaczac odległości we wszechświecie.Stanowią bowiem podstawę kalibracji świec standardowych.
Umożliwiają też wyznaczanie dolnej granicy wieku Wszechświata (wiek najstarszych gwiazd).
Transport energi we wnętrzu gwiazdy: promieniowanie, konwekcja.
Im mniejszy jest współczynnik przeźroczystości, tym krótsza jest średnia droga swobodna fotonu.
Zdecydowana większość gwiazd leży na ciągu głównym. Jest to etap ewolucji, podczas którego "niewiele się dzieje". Do opisu można zastosować modele statyczna.
Za równanie stanu możemy przyjąć model dla gazu doskonałego (z wyjątkiem zewnętrznych części gwiazdy, gdzie gaz jest zjonizowany).
Dla gwiazd ciągu głównego głównym źródłem energi jest cykl P-P. Dla Słońca cykl CNO stanowi tylko kilka % źródła energii. Jest on zaniedbywalny dla gwiazd o temperaturze centralnej < 15 mln K. Wydajność PP i CNO zrównuje się dla temperatury centralnej 20 mln K.
Masa obłoku protogwiazdowego stanowi 100 000 - 10 mln. mas Słońca. Głównym źródłem nieprzeźroczystości w takim obłoku jest pył. Wyparowuje on przy T > 1000K.
Źródłem energii dla protogwiazd jest energia grawitacyjna (kolaps materii).
Gwiazda opuszcza ciąg główny, gdy skończy się zapas wodoru w jądrze. Dalsze losy gwiazdy zależą tylko od jej masy.
0.8-1.2 MSłońca - dolny ciąg główny
do 9 MSłońca - pośredni ciąg główny
9-100 MSłońca - górny ciąg główny
Do 1.2 MSłońca jądro jest w reżimie konwekcyjnym, materia miesza się, dzięki czemu wodór może być dostarczony z zewnętrznych warstw.
Podczas kurczenia się rdzenia helowego (mniejsza wydajność procesów termojądrowych powoduje zapadanie) temperatura rośnie i spala się wodór w otoczce. Następuje błysk helowy. Moc promieniowania gwiazdy jest wtedy największa.
Po spaleniu się helu pojawia się jądro węglowe. Produkcja pierwiastków cięższych od węgla może nastąpić tylko podczas wybuchu supernowych.
Masy gwiazd neutronowych: 1.15-1.9MSłońca, na ogół 1.2MSłońca.
Modele ewolucji gwiazd pozwalają wyznaczac odległości we wszechświecie.Stanowią bowiem podstawę kalibracji świec standardowych.
Umożliwiają też wyznaczanie dolnej granicy wieku Wszechświata (wiek najstarszych gwiazd).
Transport energi we wnętrzu gwiazdy: promieniowanie, konwekcja.
Im mniejszy jest współczynnik przeźroczystości, tym krótsza jest średnia droga swobodna fotonu.
Zdecydowana większość gwiazd leży na ciągu głównym. Jest to etap ewolucji, podczas którego "niewiele się dzieje". Do opisu można zastosować modele statyczna.
Za równanie stanu możemy przyjąć model dla gazu doskonałego (z wyjątkiem zewnętrznych części gwiazdy, gdzie gaz jest zjonizowany).
Dla gwiazd ciągu głównego głównym źródłem energi jest cykl P-P. Dla Słońca cykl CNO stanowi tylko kilka % źródła energii. Jest on zaniedbywalny dla gwiazd o temperaturze centralnej < 15 mln K. Wydajność PP i CNO zrównuje się dla temperatury centralnej 20 mln K.
Masa obłoku protogwiazdowego stanowi 100 000 - 10 mln. mas Słońca. Głównym źródłem nieprzeźroczystości w takim obłoku jest pył. Wyparowuje on przy T > 1000K.
Źródłem energii dla protogwiazd jest energia grawitacyjna (kolaps materii).
Gwiazda opuszcza ciąg główny, gdy skończy się zapas wodoru w jądrze. Dalsze losy gwiazdy zależą tylko od jej masy.
0.8-1.2 MSłońca - dolny ciąg główny
do 9 MSłońca - pośredni ciąg główny
9-100 MSłońca - górny ciąg główny
Do 1.2 MSłońca jądro jest w reżimie konwekcyjnym, materia miesza się, dzięki czemu wodór może być dostarczony z zewnętrznych warstw.
Podczas kurczenia się rdzenia helowego (mniejsza wydajność procesów termojądrowych powoduje zapadanie) temperatura rośnie i spala się wodór w otoczce. Następuje błysk helowy. Moc promieniowania gwiazdy jest wtedy największa.
Po spaleniu się helu pojawia się jądro węglowe. Produkcja pierwiastków cięższych od węgla może nastąpić tylko podczas wybuchu supernowych.
Masy gwiazd neutronowych: 1.15-1.9MSłońca, na ogół 1.2MSłońca.
środa, 23 czerwca 2010
dr Marek Kubala "Nasze zmienne Słońce i jego wpływ na naszą atmosferę"
Ostatni przedwakacyjny odczyt w klubie "Regulus" wygłosił Pan dr Marek Kubala, przedstawiając wpływ Słońca na warunki środowiskowe Ziemi.
Heliofizyk David Hathaway przewiduje, iż następny cykl słoneczny będzie znacznie słabszy od poprzedniego. Zadaje to kłam katastroficznym teoriom roku 2012.
Znane fazy aktywności Słońca:
Występuje ścisła korelacja między liczbą Wolfa, ilością pól pochodzni i natężeniem radiowym. Wysoka aktywność słoneczna zwiększa zawartość węgla 14C oraz berylu 10Be w atmosferze. Powoduje to konieczność wprowadzania poprawek "słonecznych" do metod datowania radiowęglem.
Obserwujemy tajemniczy 63. letni cykl zmian temperatury na Ziemi. Tłumaczy się go zjawiskiem El Niño oraz La Niña.
Pomiarów zawartości CO2 w atmosferze dokonuje Mauna Loa Observatory. Nie wykazują one związku międy zawartością dwutlenku węgla w atmosferze a średnią temperaturą.
Dyskusyjne jest też, czy wzrost ilości CO2 w atmosferze wywołuje efekt cieplarniany, czy też wzrost temperatury skutkuje uwolnieniem CO2 zawartym w oceanach.
Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) zasłynął ze skandalu z manipulacją danymi dotyczącymi zawartości dwutlenku węgla w atmosferze.
Wiercenia głębinowe na Grenlandii dają nam informacje o składzie atmosfery oraz temperaturze na przeciągu dziejów.
Epoki lodowcowe powtarzają się w 100 000-letnich cyklach. Prawdopodobnie ma to związek z nahyleniem orbity Ziemi (podobny okres cyklu).
Przed wzrostem temperatury zwiększa się zawartość pyłów w atmosferze.
Wiercenia w skałach osadowych dają nam informacje o okresie 5 mln lat (badano zawartość 18O w atmosferze).
Podczas Eocene Optimum temperatura była znacznie wyższa, niż obecnie, a nastąpił gwałtowny rozwój ssaków.
Precesja może mieć wpływ na średnią temperaturę (większość lądów położona jest na półkuli północnej).
Najnowsze badania nie wykazują związku między emisją freonów a dziurą ozonową w atmosferze.
Konkluzja z całej prezentacji: żyjemy w czasach bardzo "stabilnych klimatycznie".
Heliofizyk David Hathaway przewiduje, iż następny cykl słoneczny będzie znacznie słabszy od poprzedniego. Zadaje to kłam katastroficznym teoriom roku 2012.
Znane fazy aktywności Słońca:
| Minimum Maundera ("Little Ice Age") | Minimum Daltona | Modern Maximum |
| 1645 do 1717 | 1790 do 1830 | 1900-obecnie |
Występuje ścisła korelacja między liczbą Wolfa, ilością pól pochodzni i natężeniem radiowym. Wysoka aktywność słoneczna zwiększa zawartość węgla 14C oraz berylu 10Be w atmosferze. Powoduje to konieczność wprowadzania poprawek "słonecznych" do metod datowania radiowęglem.
Obserwujemy tajemniczy 63. letni cykl zmian temperatury na Ziemi. Tłumaczy się go zjawiskiem El Niño oraz La Niña.
Pomiarów zawartości CO2 w atmosferze dokonuje Mauna Loa Observatory. Nie wykazują one związku międy zawartością dwutlenku węgla w atmosferze a średnią temperaturą.
Dyskusyjne jest też, czy wzrost ilości CO2 w atmosferze wywołuje efekt cieplarniany, czy też wzrost temperatury skutkuje uwolnieniem CO2 zawartym w oceanach.
Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) zasłynął ze skandalu z manipulacją danymi dotyczącymi zawartości dwutlenku węgla w atmosferze.
Wiercenia głębinowe na Grenlandii dają nam informacje o składzie atmosfery oraz temperaturze na przeciągu dziejów.
Epoki lodowcowe powtarzają się w 100 000-letnich cyklach. Prawdopodobnie ma to związek z nahyleniem orbity Ziemi (podobny okres cyklu).
Przed wzrostem temperatury zwiększa się zawartość pyłów w atmosferze.
Wiercenia w skałach osadowych dają nam informacje o okresie 5 mln lat (badano zawartość 18O w atmosferze).
Podczas Eocene Optimum temperatura była znacznie wyższa, niż obecnie, a nastąpił gwałtowny rozwój ssaków.
Precesja może mieć wpływ na średnią temperaturę (większość lądów położona jest na półkuli północnej).
Najnowsze badania nie wykazują związku między emisją freonów a dziurą ozonową w atmosferze.
Konkluzja z całej prezentacji: żyjemy w czasach bardzo "stabilnych klimatycznie".
środa, 9 czerwca 2010
dr Sławomir Stachniewicz "Model cyklicznego Wszechświata"
9 czerwca 2010 r. w siedzibie klubu Regulus odbył się wykład dr S. Stachniewicza.
Model cyklicznego Wszechświata jest alternetywą dla powszechniej uznanego modelu Wielkiego Wybuchu (Big Bangu), zakładającą wielokrotne rozszerzanie się Wszechświata oraz późniejsze zapadanie prowadzące do następnego Wielkiego Wybuchu.
"Klasyczny" Wielki Wybuch.
Zwykła materia stanowi ok. 4% masy Wszechświata, 75% ciemna energia, 20-pare% - materia niebarionowa.
Problemy:
dlaczego Wszechświat jest płaski?
problem horyzontu - pewne obszary nie mogły się ze sobą skontaktować, pomimo to obserwacje promieniowania tła wskazują na "jedność" rządzących nimi praw fizyki
graceful exit - łatwo jest wyobrazić sobie "praprzyczynę" inflacji, problem stanowi źródło jej zakończenia
monopole i inne "defekty"
Zalety:
model inflacyjny dostarcza początkowych perturbacji gęstości, które później przerodziły się w obserwowane obecnie struktury
Występuje wiele "odmian" modeli inflacyjnych, niektóre zakładają rozszerzenie się Wszechświata o czynnik 1030 w bardzo krótkim czasie.
Inflacja jest bardzo "elastyczna", odpowiednio dobierając parametry możemy dopasować ją do różnych warunków obserwowanych we Wszechświecie.
Model cykliczny ("wyznawcy": Richard C. Tolman, Georges Lemaître).
Braki (potrzebne wyjaśnienia):
mechanizm powodujący zatrzymanie się ekspansji
zapadnięcie się Wszechświata bez powstania osobliwości (umożliwiają to teorie strun i ścian)
Koncepcja: nieliniowa elektrodynamika (dodanie dodatkowych czynników do Lagranżjanu). Eliminuje problem osobliwości oraz przyczyny kolapsu.
M-teore (11-wymiarowy Wszechświat). Zderzenia bran powodują kolejne B.B. Po zderzeniu brany oddalają się od siebie, by znowu przyciągnąć z powodu pewnego potencjału.
Problemy modeli cyklicznych:
zapadanie się Wszechświata powoduje wzrost anizotropii oraz jego krzywizny
produkcja entropii (w czasie kolapsu tworzą się czarne dziury, które w koncu łączą się w jedną)
Taki model generuje wielokrotnie większą entropie, niż obserwowaną dotychczas. Entropia jest zachowywana po przejściu do kolejnego cyklu.
Sugestia: ciemna materia składa się z czarnych dziur o masach rzędu 100 mas Słońca. Wyliczona przy takich założeniach entropia zgadza się mniej więcej z obserwowaną.
Większość modeli strun (zakładających ich kluczowy wkład do energii Wszechświata) została odrzuconych dzięki obserwacjom promieniowania tła.
Przeciw koncepcji strzałki czasu: entropia cały czas rośnie.
Model cyklicznego Wszechświata jest alternetywą dla powszechniej uznanego modelu Wielkiego Wybuchu (Big Bangu), zakładającą wielokrotne rozszerzanie się Wszechświata oraz późniejsze zapadanie prowadzące do następnego Wielkiego Wybuchu.
"Klasyczny" Wielki Wybuch.
Zwykła materia stanowi ok. 4% masy Wszechświata, 75% ciemna energia, 20-pare% - materia niebarionowa.
Problemy:
Zalety:
Występuje wiele "odmian" modeli inflacyjnych, niektóre zakładają rozszerzenie się Wszechświata o czynnik 1030 w bardzo krótkim czasie.
Inflacja jest bardzo "elastyczna", odpowiednio dobierając parametry możemy dopasować ją do różnych warunków obserwowanych we Wszechświecie.
Model cykliczny ("wyznawcy": Richard C. Tolman, Georges Lemaître).
Braki (potrzebne wyjaśnienia):
M-teore (11-wymiarowy Wszechświat). Zderzenia bran powodują kolejne B.B. Po zderzeniu brany oddalają się od siebie, by znowu przyciągnąć z powodu pewnego potencjału.
Problemy modeli cyklicznych:
Taki model generuje wielokrotnie większą entropie, niż obserwowaną dotychczas. Entropia jest zachowywana po przejściu do kolejnego cyklu.
Sugestia: ciemna materia składa się z czarnych dziur o masach rzędu 100 mas Słońca. Wyliczona przy takich założeniach entropia zgadza się mniej więcej z obserwowaną.
Większość modeli strun (zakładających ich kluczowy wkład do energii Wszechświata) została odrzuconych dzięki obserwacjom promieniowania tła.
Przeciw koncepcji strzałki czasu: entropia cały czas rośnie.
środa, 28 kwietnia 2010
mgr Bartłomiej Zakrzewski "Śmieci kosmiczne"
29 kwietnia w siedzibie klubu Regulus odbył się wykład poświęcony problemowi kosmicznych odpadów.
Śmieci kosmiczne - przedmioty wyprodukowane przez człowieka, umieszczone na orbicie okołoziemskiej, które nie są użytkowane.
Rodzaje "latającego badziewia":
zużyte satelity
górne człony rakiet
resztki paliwa (w przypadku paliwa stałego - "kosmiczny żużel")
zgubione narzędzia
odpady radioaktywne
odpadki wyrzucane ze stacji kosmicznych (w ciągu pierwszych dziesięciu lat działalności stacji MIR wyrzucono z niej ponad 200 worków z odpadami)
Najstarszy śmieć kosmiczny: Vanguard 1C.
Metody "unieszkodliwiania" zużytych satelitów:
deorbitacja (kontrolowane spalenie w atmosferze), cmentarzyskiem jest Ocean Spokojny - miejsce rzadko uczęszczane przez statki, niezamieszkałe
reorbitacja (wysłanie na wyższą orbitę (praktykowane dla geostacjonarek)
"Najwydajniejsze" źródła produkcji kosmicznych smieci:
zderzenia (np Iridium 33 i Kosmos 2251 w ubiegłym roku)
zestrzelenia satelitów (11 stycznia 2007 r. w ramach projektu ASAT chińczycy zniszczyli satelite, co doprowadziło do produkcji tysięcy odłamków)
wybuchy
Edward White podczas pierwszego amerykańskiego spaceru kosmicznego zgubił rękawiće. Przez kilkanaście lat pozostawała ona kosmicznym śmieciem.
Syndrom Kesslera - być może kiedyś niemożliwa stanie sie dalsza eksploracja przestrzeni kosmicznej, ze względu na niebezpieczeństwo zderzenia ze znajdującymi się tam śmieciami.
Okrychy o rozmiarze < 0.1 mm rejestrowane są na powierzchni satelitów, 1 mm - 1 cm obserwowane są radarowo.
Satelita szpiegowski USA 193 przed wejściem w atmosferę został zestrzelony, oficjalnie po to, by uniknąć rozszczelnienia zbiornika z trującą hydrazyną w górnych warstwach atmosfery. "Zdezintegrowany" obiekt mógł bezpiecznie spłonąć w atmosferze.
Czas przebywania śmieci na orbicie (ich wysokość zmniejsza się z powodu tarcia o szczątkową atmosferę, aż do momentu spalenia):
SkyLab spłonął wcześniej, niż przypuszczano (wzmożona aktywność słoneczna doprowadziła do "spuchnięcia" naszej atmosfery).
W 1963 r. Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych "rozpyliły" na orbicie 400 milionów drobnych, miedzianych szpileczek, które miały posłużyć jako bierne anteny do komunikacji radiowej na duże odległości. Eksperyment się nie powiódł, a druciki nadal krążą 2400 km nad nami...
Linki:
NASA Orbital Debris Program Office
XCOR Aerospace
The Danger of Space Junk
Śmieci kosmiczne - przedmioty wyprodukowane przez człowieka, umieszczone na orbicie okołoziemskiej, które nie są użytkowane.
Rodzaje "latającego badziewia":
Najstarszy śmieć kosmiczny: Vanguard 1C.
Metody "unieszkodliwiania" zużytych satelitów:
"Najwydajniejsze" źródła produkcji kosmicznych smieci:
Edward White podczas pierwszego amerykańskiego spaceru kosmicznego zgubił rękawiće. Przez kilkanaście lat pozostawała ona kosmicznym śmieciem.
Syndrom Kesslera - być może kiedyś niemożliwa stanie sie dalsza eksploracja przestrzeni kosmicznej, ze względu na niebezpieczeństwo zderzenia ze znajdującymi się tam śmieciami.
Okrychy o rozmiarze < 0.1 mm rejestrowane są na powierzchni satelitów, 1 mm - 1 cm obserwowane są radarowo.
Satelita szpiegowski USA 193 przed wejściem w atmosferę został zestrzelony, oficjalnie po to, by uniknąć rozszczelnienia zbiornika z trującą hydrazyną w górnych warstwach atmosfery. "Zdezintegrowany" obiekt mógł bezpiecznie spłonąć w atmosferze.
Czas przebywania śmieci na orbicie (ich wysokość zmniejsza się z powodu tarcia o szczątkową atmosferę, aż do momentu spalenia):
| Wysokość [km] | Czas |
| 300 | ~tygodnia |
| 500 | rok |
| 800 | 100 lat |
SkyLab spłonął wcześniej, niż przypuszczano (wzmożona aktywność słoneczna doprowadziła do "spuchnięcia" naszej atmosfery).
W 1963 r. Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych "rozpyliły" na orbicie 400 milionów drobnych, miedzianych szpileczek, które miały posłużyć jako bierne anteny do komunikacji radiowej na duże odległości. Eksperyment się nie powiódł, a druciki nadal krążą 2400 km nad nami...
Linki:
Subskrybuj:
Posty (Atom)
